Eendelig of tweedelig stomazakje: zo kies je het juiste systeem

Zo werken een eendelig en een tweedelig stomazakje

Elk stomazakje heeft twee taken: stevig vastzitten rond de stoma en de uitscheiding opvangen. Wat per systeem verschilt, is hoe die twee delen met elkaar verbonden zijn.

Bij een eendelig systeem vormen de huidplaat (de plakplaat met een opening voor je stoma) en het zakje een vast duo. Je trekt het geheel eraf en plakt een nieuw exemplaar aan, meestal elke één tot drie dagen bij een colostomie en elke drie tot vijf dagen bij veel ileostomie- en urostomiesystemen.

Bij een tweedelig systeem plak je eerst de huidplaat, ook wel flens of basisplaat genoemd, die meerdere dagen blijft zitten. Het zakje bevestig je daarna met een plastic ring die vastklikt of met een plakkoppeling. Is het zakje vol of wil je het verversen, dan haak je het los en klik je een nieuw zakje vast, terwijl de huidplaat je huid blijft beschermen.

1. 01

   De huidplaat

   Een zachte plakbarrière die op maat van je stoma is uitgeknipt of voorgesneden. Ze sluit de huid af en houdt alles op zijn plek.

2. 02

   Het zakje

   De zak zelf. Gesloten voor vaste ontlasting, leegbaar met een clip of klittenbandsluiting, of met een kraantje bij een urostoma.

3. 03

   De verbinding

   Eendelig: ingebouwd. Tweedelig: een ring die vastklikt of een plakkoppeling waarmee je het zakje kunt verwisselen zonder de huidplaat te verwijderen.

Eendelig en tweedelig naast elkaar

Deze tabel zet op een rij hoe de twee systemen meestal verschillen. Merken verschillen onderling, dus zie het als beginpunt en probeer beide als dat kan.

Wanneer een eendelig zakje meestal het best past

Veel mensen beginnen met een eendelig zakje, omdat het zo rechttoe rechtaan is. Er hoeft niets uitgelijnd of in elkaar gezet te worden. Dat helpt als je handen stijf zijn, je zicht niet geweldig is of je nog aan de routine moet wennen.

Het is ook de favoriet van iedereen die de dunste lijn onder kleding wil. Zonder stugge koppelring ligt het zakje plat tegen de buik, en onder een gladde laag zoals ondergoed met hoge taille of een bandage kan het bijna verdwijnen.

• Je wilt de meest onopvallende, platste look onder aansluitende kleding.
• Je uitscheiding heeft een vast patroon en je wisselt de hele zak volgens een schema.
• Je huid verdraagt plakkers goed.
• Je houdt van een snelle routine in één stap, of je hebt weinig handkracht.

Wanneer een tweedelig systeem meestal het best past

Tweedelige systemen beschermen je huid doordat de huidplaat dagenlang kan blijven zitten. Elke keer dat je een plakker verwijdert, is dat een kleine belasting voor de huid rond de stoma. Minder vaak verwijderen kan dus minder problemen betekenen als die huid gevoelig of geïrriteerd is.

Ze geven je ook flexibiliteit. Je kunt een kleiner zakje nemen voor de sportschool of het zwembad, een groter zakje voor een lange reis of de nacht en een gesloten zakje voor een dagje uit, allemaal op dezelfde huidplaat. En omdat je het zakje kunt losklikken, is het makkelijker om de stoma te controleren of op te ruimen na een lekkage.

• De huid rond je stoma is gevoelig, rood of raakt snel geïrriteerd.
• Je hebt een ileostomie of veel output en je leegt of wisselt zakjes vaak.
• Je wisselt graag van zakformaat voor verschillende activiteiten.
• Je wilt regelmatig naar je stoma kijken zonder een huidplaat los te trekken.
• Je gebruikt een bolle huidplaat voor een ingetrokken of vlakke stoma en wilt dat die blijft zitten.

Gesloten, leegbare en urostomiezakjes bestaan in beide systemen

De keuze tussen eendelig en tweedelig staat los van het soort uitscheiding dat je opvangt. Beide systemen bestaan met gesloten zakjes (meestal voor een colostomie, waar de ontlasting steviger is en je het hele zakje één of twee keer per dag verwisselt), leegbare zakjes (meestal voor een ileostomie, die je leegt via een opening onderaan) en urostomiezakjes met een kraantje onderaan om urine af te tappen.

Dat betekent dat je een eendelig leegbaar zakje kunt hebben of een tweedelig gesloten zakje. Kies eerst het type uitscheiding en beslis dan tussen een eendelig en een tweedelig ontwerp. Wil je de volledige routine voor elk type weten, lees dan hoe vaak je je stomazakje verwisselt en leegt en onze gids over ileostomie en colostomie.

Lekt het ene systeem vaker dan het andere?

Op zichzelf niet. Lekkages komen door de pasvorm, niet door het aantal delen. De opening in de huidplaat moet bij je stoma passen (ongeveer 3 mm huid zichtbaar eromheen), de huid moet schoon en droog zijn en de plakker moet een minuut worden aangedrukt, zodat je lichaamswarmte hem kan laten hechten.

Een tweedelige koppeling kan het begeven als hij niet helemaal dichtgeklikt is, en een eendelig zakje kan aan de randen loslaten als je het onder de verkeerde hoek aanbrengt. In beide gevallen zijn de oplossingen hetzelfde: meet je stoma opnieuw na veranderingen door de operatie, strijk kreukels glad en ondersteun het gewicht van een vol zakje. Een gordel die is ontworpen voor stomazakjes haalt de trek van de plakker af, en daar beginnen de meeste lekkages aan de rand.

Zo probeer je het andere systeem zonder materiaal te verspillen

Overstappen is heel gewoon. Veel mensen gebruiken de eerste weken eendelig, gaan over op tweedelig als de stoma kleiner wordt en de huid rust nodig heeft, en wisselen heen en weer afhankelijk van het seizoen of de activiteit.

1. 01

   Meet eerst

   Je stoma wordt na de operatie 6 tot 8 weken kleiner. Meet opnieuw voordat je een nieuwe doos bestelt.

2. 02

   Vraag samples aan

   De meeste fabrikanten sturen gratis samples van beide systemen. Test één wissel van elk in plaats van meteen een hele doos te nemen.

3. 03

   Leef er een week mee

   Draag het tijdens een werkdag, een work-out, een douche en een nacht slapen. Dat vertelt je meer dan het eerste uur.

4. 04

   Check je huid

   Kijk bij het verwijderen naar de huid onder de huidplaat. Die mag hooguit roze zijn, nooit rauw, nat of pijnlijk.

Kleding bij elk systeem

Een dun eendelig zakje is makkelijker te verbergen onder een aansluitend topje, maar een tweedelig systeem kan er net zo glad uitzien als je het zakje plat houdt. De truc zit in de laag erbovenop.

Stomaondergoed met binnenzakje en een hoge taille houdt elk zakje plat en dicht tegen het lichaam. Een stomabandage legt een gladde, zachte band over het zakje onder een aansluitend topje, en een zachte stomazakhoes verbergt het plastic en voorkomt dat het aan je huid plakt of ritselt in een stille ruimte. Kies om te zwemmen stomabadkleding met een binnenzakje voor het stomazakje. De checklist vind je in zwemmen met een stoma.

Als je sport of kinderen hebt die op je klimmen, vangt een stomabeschermer stoten en de druk van een autogordel van het zakje op, welk systeem je ook draagt.

Bekijk de hele collectie stomakleding ↗

Veelgestelde vragen