Diarree en verstopping met een stoma: wat te doen en wat te eten

Wat telt als diarree of verstopping met een stoma

Output ziet er anders uit afhankelijk van je stoma. Een colostomie geeft meestal zachte tot gevormde ontlasting, één of een paar keer per dag. Een ileostomie geeft dikke vloeistof tot pap, die je vijf tot acht keer per dag leegt. De signalen van een probleem hangen dus af van wat voor jou normaal is.

Denk in veranderingen. Als je output plotseling veel waterdunner of vaker wordt, of juist veel trager en harder dan gewoonlijk, dan heb je te maken met diarree of verstopping.

• Diarree of hoge output: dunne, waterige output die het zakje snel vult, veel vaker leegmaken dan normaal, of een ileostomie die per dag ruim meer dan 1,5 liter produceert.
• Verstopping: veel minder output dan gewoonlijk, harde droge ontlasting, persen of een opgeblazen, oncomfortabele buik. Het komt het meest voor bij een colostomie.
• Voor beide niet normaal: bloed in de output, hevige pijn, overgeven of een gezwollen, donkere stoma. Hiervoor heb je medische hulp nodig.

Waarom output waterdun wordt

Een buikgriep of voedselvergiftiging is de klassieke oorzaak. Andere veelvoorkomende uitlokkers zijn antibiotica, een plotselinge verandering in je voeding, erg vette of pittige maaltijden, te veel suiker of suikervrije zoetstoffen zoals sorbitol, grote hoeveelheden cafeïne of alcohol en stress.

Bij een ileostomie is de output al vloeibaar, dus een kleine verandering kan groot aanvoelen, en de dikke darm is er niet om water en zouten op te nemen. Daarom is uitdroging het echte risico en daarom loont vroeg ingrijpen.

Wat te doen bij diarree of hoge output

Begin met vocht en rem de boel daarna af met voeding.

1. 01

   Eerst rehydrateren

   Neem de hele dag regelmatig slokjes van een orale rehydratiedrank of een isotone drank. Alleen water kan juist meer vocht door je darmen trekken, dus combineer het met zout.

2. 02

   Eet zout en zetmeelrijk

   Witte rijst, pasta, witbrood, aardappelen, havermout, banaan en appelmoes maken de output dikker. Voeg zoute dingen toe, zoals zoute crackers, zoutjes of bouillon.

3. 03

   Eet kleine porties, vaak

   Vijf of zes kleine maaltijden zijn makkelijker voor je darmen dan twee grote. Kauw goed en eet langzaam.

4. 04

   Drink los van de maaltijd

   Sommige mensen maken de output dikker door 30 minuten voor of na het eten te drinken in plaats van tijdens de maaltijd.

5. 05

   Laat de uitlokkers staan

   Vermijd suikerhoudende dranken, vruchtensap, cafeïne, alcohol, pittig eten, pruimen en rauwe groenten totdat het rustig is.

6. 06

   Vraag naar medicatie

   Veel mensen met een ileostomie gebruiken op advies van hun zorgteam een middel tegen diarree, zoals loperamide, vaak 30 minuten voor de maaltijd. Overleg eerst.

Voeding die de output dikker maakt en voeding die hem dunner maakt

Elk lichaam reageert anders, dus zie dit als een startpunt en houd een week of twee een kort eetdagboek bij.

Uitdroging: de signalen die je niet moet negeren

Uitdroging is het grootste risico van waterdunne output, omdat je zowel water als zouten verliest. Merk je het vroeg op, dan is het eenvoudig op te lossen.

• Donkergele of bruine urine, of veel minder plassen dan normaal.
• Sterke dorst en een droge mond of kleverige tong.
• Moeheid, hoofdpijn of een licht gevoel in het hoofd als je opstaat.
• Spierkrampen in de benen of handen.
• Een snelle hartslag, verwardheid of flauwvallen. Daarvoor is direct hulp nodig.

Wat te doen bij verstopping met een stoma

Een colostomie kan trager gaan werken om dezelfde redenen als een darm zonder stoma: te weinig vocht of vezels, minder beweging, reizen of bepaalde medicijnen zoals ijzertabletten of sterke pijnstillers.

1. 01

   Drink meer

   Zorg voor regelmatig vocht gedurende de dag. Een warme drank in de ochtend zet de darmen vaak aan het werk.

2. 02

   Voeg zachte vezels langzaam toe

   Havermout, gekookte groenten, peren, kiwi, pruimen en rijp fruit helpen. Voeg één nieuw product tegelijk toe, zodat je niet naar het andere uiterste doorschiet.

3. 03

   Beweeg

   Een wandeling van 20 tot 30 minuten stimuleert de darmen. Ook zachtjes je buik masseren met kloksgewijze cirkels kan helpen.

4. 04

   Houd een vast ritme aan

   Op vaste tijden eten, en na de maaltijd op het toilet zitten als je colostomie daar leegloopt, leert de darm een ritme.

5. 05

   Gebruik laxeermiddelen alleen op advies

   Vezelvullende of osmotische laxeermiddelen kunnen bij een colostomie helpen, maar overleg eerst met je zorgteam. Vermijd laxeermiddelen bij een ileostomie, tenzij je ze hebt gekregen op advies van je arts of stomaverpleegkundige.

Wanneer bel je je stomaverpleegkundige en wanneer ga je naar de spoedeisende hulp

Neem contact op met je stomaverpleegkundige of huisarts als waterdunne output langer dan 24 uur duurt, als je geen vocht binnenhoudt, als je tekenen van uitdroging merkt of als je langer dan twee tot drie dagen verstopt bent.

Ga direct naar de spoedeisende hulp (of bel 112) bij hevige of toenemende buikpijn, herhaaldelijk overgeven, een harde opgezwollen buik, bloed in de output, een donkerrode, paarse of zwarte stoma, flauwvallen, of geen output samen met overgeven en krampen. Dat kan wijzen op een afsluiting.

Houd lekkages en ongemak onder controle tot het rustig is

Dunne output is zwaarder en vindt elke zwakke plek, dus lekkages komen vaker voor. Leeg het zakje als het voor een derde vol is en vervang de plak als die begint los te laten. Dep de huid droog en bescherm hem met barrièrepoeder of een beschermfilm als hij pijnlijk is.

Een riem voor stomazakjes ondersteunt het gewicht van een vol zakje, zodat het minder aan de plak trekt. Daar begint de meeste lekkage. Zacht stoma-ondergoed met binnenzakje houdt het zakje plat en veilig op zijn plek, en een stoffen stomazakhoesje houdt het plastic van je huid en maakt het stiller. Voor de hele routine lees je hoe vaak je je stomazakje verschoont en leegt.

Bekijk comfort en zekerheid voor elke dag ↗

Veelgestelde vragen